niedziela, 10 marca 2013

"Altana" - Mary Nichols

Po kilku świetnych powieściach nadszedł czas na marudzenie – cały sobotni ranek spędziłam na zadaniu znanemu wielu książkochłonom, a mianowicie poszukiwaniu kolejnej lektury. W końcu mój wybór padł na książkę Mary Nichols pod tytułem „Altana”, przyniesioną jakiś czas temu pod wpływem impulsu z biblioteki i odłożoną na półkę na czas nieokreślony.

„Altana”, która już wcześniej wpadła mi w oczy w księgarni (pod tytułem „Summer House”), to opowieść o miłości w czasie wojny. W 1918 roku młoda arystokratka, lady Helen Bairstairs, rodzi potajemnie dziecko, którego ojcem nie jest jej mąż, walczący we Francji. By zapobiec skandalowi, Helen zostaje zmuszona do oddania dziecka. Akcja przeskakuje o ponad dwadzieścia lat i oto znów trwa wojna. Laura Drummond, młoda pielęgniarka, z niecierpliwością czeka na ślub ze swoim ukochanym, pilotem Robertem Rawtonem. Wkrótce losy obu kobiet zwiążą się ze sobą, nie tylko za sprawą wojennej zawieruchy...

„Altana” to tak naprawdę powieść obyczajowa, z nieodzownym wątkiem miłosnym, dobrze napisana i z satysfakcjonującym zakończeniem. Nie nazwałabym jej jednak powieścią rewelacyjną, ani też skomplikowaną. Właściwie mój główny zarzut wobec tej powieści to to, że autorce niczym nie udało się mnie zaskoczyć. Ani rodzinnymi tajemnicami, które zresztą czytelnik poznaje bardzo szybko, ale dramatycznymi zwrotami akcji, bo też ich mi jakoś zabrakło, ani zakończeniem, które też łatwo przewidzieć. Jednak pomimo tego powieść wciąga, także za sprawą bardzo sympatycznych bohaterów, którym czytelnik kibicuje od początku. Także tło historyczne jest nieźle zarysowane – „Altana” to opowieść o mężnych, bohaterskich młodzieńcach walczących na froncie, o dzielnych kobietach, które zostają w domu, wychowują dzieci, starają się wieść normalne życie, przerywane conocnymi nalotami bombowymi, utrudnione wiecznymi brakami niemal wszystkiego, pełne strachu i niepewności. Do tego Nichols dorzuca jeszcze garść delikatnie zarysowanych obyczajowych motywów, które ubarwiają tę powieść: nieślubne dzieci i ostracyzm, jakim otaczano często ich matki, klasowe uprzedzenia i miłosne zawody, wojenna miłość, losy ewakuowanych z Londynu dzieci.

Jednym słowem, „Altana” to ciekawie opowiedziana historia, która jednak nie wywołała we mnie ani przesadnych emocji, ani zachwytu. Książka, którą czyta się z przyjemnością, ale moim zdaniem nie należy się po niej spodziewać wstrząsających doznań. Idealna na spokojne popołudnie przy herbacie.

PS. Zaczynam od pewnego czasu zauważać więcej drobnych błędów popełnianych przez tłumaczy, co tłumaczę tym, że mieszkam tu, gdzie mieszkam, więc niektóre kulturowe czy językowe szczegóły stają się dla mnie zrozumiałe. Przypisek dla tłumaczki tej książki: angielskie określenie ”tea” (w książce przetłumaczone jako "herbata") może się również odnosić do obiadu. Zjadanego zresztą późno, więc będącego zarazem kolacją. Taki regionalizm, którego nauczył mnie UA. A teraz chyba pójdę i sprawdzę, co na u nas dziś na obiad... Milej niedzieli!

piątek, 8 marca 2013

Elementarne, drogi Watsonie, czyli "The House of Silk" ("Dom jedwabny") - Anthony Horowitz

Jakiś czas temu, przy okazji lektury „Death Comes to Pemberley” P. D. James żaliłam się na blogu, że bardzo rzadko zdarza się, żeby z kontynuacji znanych powieści wynikło coś dobrego. Ktoś jednak te książki czyta, bo przecież już od dawna na rynku księgarskim pojawiało się mnóstwo niekanonicznych powieści opowiadających o przygodach kultowych literackich postaci. A któż może być postacią bardziej znaną niż słynny detektyw z fajką, zamieszkujący znany adres 221B Baker Street. Tak jest, słynny Sherlock Holmes, dorobił się setek filmów i książek, w różnych zresztą wcieleniach. Z najnowszych strasznie spodobał mi się „Sherlock” z Benedictem Cumberbatchem (nota bene, właśnie się dowiedziałam, że już w tym miesiącu rozpoczynają się zdjęcia do trzeciej serii, która ukaże się na jesieni, lub na początku 2014 roku – hura!), niezły był też „Sherlock Holmes” z Robertem Downey'em Juniorem, natomiast amerykańskiej podróbki „Elementary” z Johnnym Lee Millerem nie mam ochoty zobaczyć. A jeśli chodzi o książki, to szczególnie zapadły mi w pamięć dwie, przeczytane dawno temu – jedna nosiła tytuł „Przygody chemiczne Sherlocka Holmesa”, a drugiej tytułu nie pamiętam, wiem tylko, że była napisana przez zupełnie kogoś innego, a towarzyszem Sherlocka był w niej jakiś młody chłopak (nie mam pojęcia dlaczego, ale wydawało mi się, że był to Węgier)... Z kolei ostatnimi czasy zaopatrzyłam się w powieść pod tytułem „Zabójcza chmura” Andy Lane'a, opowiadającą o przygodach młodego Sherlocka Holmesa... Natomiast zupełnie nie rozumiem, dlaczego już dawno temu nie sięgnęłam po książkę Anthony Horowitza „The House of Silk” („Dom jedwabny”). Ta powieść, napisana na zlecenie spadkobierców spuścizny Conan Doyle'a, (Conan Doyle Estate), to nowa historia o przygodach Sherlocka Holmesa, zrelacjonowana jak zwykle przez jego wiernego towarzysza, doktora Watsona. Już na wstępie Watson wyjaśnia czytelnikowi, że ta opowieść nie ujrzy światła dziennego przez co najmniej najbliższe sto lat, bo sprawa, której dotyczy jest po prostu zbyt szokująca...

Akcja powieści „The House of Silk” rozpoczyna się jesienią 1890 roku. Sherlock Holmes i przebywający u niego z wizytą doktor Watson podejmują się rozwiązania pewnej na pozór prostej sprawy. Otóż pewien mężczyzna z blizną śledzi i obserwuje angielskiego dżentelmena, niejakiego pana Carstairsa. Okazuje się szybko, że sprawa jest znacznie bardziej skomplikowana – pojawiają się nowe tropy, ślady afery prowadzą aż Bostonu, a w dodatku w prawie pojawia się tajemnicza nazwa: The House of Silk, Dom Jedwabny. Co jednak znaczą te słowa, czym jest tajemniczy dom i jaki jest jego związek ze sprawą, którą prowadzi Holmes?

Stwierdzam, że Anthony Horowitzowi należą się gratulacje i podziękowania. Za to, że do pisania (i postaci!) podszedł z szacunkiem, że nie udziwniał, na siłę nie komplikował, że nie dorabiał bohaterom dodatkowych cech, historii czy życiorysów. Za to że uszanował też czytelnika, który przecież chce czytać opowieści o ulubionym bohaterze, które nie odbiegają daleko od pierwowzoru. I wreszcie za to, że mu napisanie takiej powieści tak zgrabnie poszło. Być może pomogło mu w tym czytelnikom dziesięć reguł, które miał na uwadze pisząc tę powieść, zamieszczonych na końcu książki? A może jako wielbiciel Holmesa, po prostu czerpał z tego ogromną przyjemność!

Przede wszystkim Sherlock jest takim właśnie porządnym Sherlockiem – nieco znudzonym codziennym, nudnawym życiem, rozkwitającym dopiero pod wpływem stymulującego wyzwania. Zwykłe rozmowy, wręcz zabawy w obserwację i dedukcję z doktorem Watsonem, w których Sherlock zgaduje jego myśli, to tylko niewinne wprawki. Detektyw czuje, że żyje dopiero wtedy, kiedy ma przed sobą jakiś cel, im trudniejszy, tym lepszy. Im sprawa bardziej powikłana, im mętniejsza, im może mu przysporzyć więcej problemów, tym lepiej, bo trudniej, bo ciekawiej, bo interesująco. „The game's afoot!” - rozpoczęła się gra, a czytelnik, wraz z doktorem Watsonem, może się jak zwykle jedynie próbować dotrzymać mu kroku.

Nie tylko przedstawienie głównej postaci udało się autorowi. W „Domu jedwabnym” pojawiają się też inni, znajomi bohaterowie – przyszli adwersarzy, członkowie rodziny, a przede wszystkim wierny kronikarz dokonań detektywa, poczciwy doktor Watson. Po raz kolejny wplątany w powikłaną intrygę, choć tym razem wygląda ona zdecydowanie bardziej poważnie, a nawet dramatycznie. Horowitz dokładnie wczuł się w rolę dokumentalisty i jego powieść pisana jest (jak to porządna historia o Sherlocku), z punktu widzenia Watsona, który już na wstępie przyjmuje wobec czytelnika pozycję biografa wydarzeń, z rzadka tylko pozwalając sobie na dygresję i wzmiankę o późniejszych wydarzeniach. Udało się też Horowitzowi utrzymać odpowiedni styl, na tyle bliski oryginałowi, że wpasowuje się w konwencję powieści, a jednocześnie na tyle naturalny i współczesny, że powieść czyta się bez trudności i zgrzytów. Do tego realistyczne opisy wiktoriańskiego Londynu przydają powieści dodatkowego uroku. Bohaterowie „Domu jedwabnego” nie tylko poprawnie się wyrażają, noszą też odpowiednie stroje i rekwizyty. Wraz z nimi odwiedzamy wiktoriańskie więzienie, elegancką posiadłość dżentelmena, trzeciorzędny hotelik, śledzimy nocne życie w ulicznych zaułkach, spelunkach, czy podejrzanych dzielnicach.

Wreszcie – rzecz najważniejsza, czyli sama zagadka. Spodobał mi się i pomysł i wykonanie, pogmatwanie wątków, zagadka w zagadce, a do tego całość została zgrabnie i z wyczuciem rozwiązana. Nie jestem tylko pewna, czy temat, jaki porusza Horowitz, główny motyw powieści, pasowałby mi do oryginalnych powieści Doyle'a. Zapewne nie, bo podobne tematy nie były w tych czasach poruszane. Natomiast jest to (jak gdzieś przeczytałam) powieść, którą Arthur Conan Doyle napisałby współcześnie. I zdecydowanie się z tym zgadzam.

Nie mam nic więcej do dodania. Zachęcam was do przeczytania „The House of Silk” i wyrobienia sobie własnej opinii na jej temat. Jeśli chodzi o mnie, to po przeczytaniu książki stwierdzam, że jeśli Anthony Horowitz napisze kolejną powieść o przygodach Sherlocka Holmesa, to ja ją z przyjemnością przeczytam.

poniedziałek, 4 marca 2013

W poszukiwaniu leszczynowych kutasików...

Do stworzenia dzisiejszego wpisu zainspirował mnie Zacofany w Lekturze, który w swoim wpisie o "Lecie leśnych ludzi" Rodziewiczówny polecił mi się udać na łono przyrody, by tam szukać odznak wiosny. Nie udało mi się co prawda znaleźć leszczynowych kutasików, o których była mowa, ale i tak wyprawa była bardzo udana...
Na Bromptonie
Muszę przyznać, że wiosenne wyprawy rowerowe, chociażby krótkie, tylko do parku i z powrotem, sprawiają mi sporą frajdę. Zwłaszcza teraz, kiedy pogoda się poprawiła, w powietrzu czuć wiosnę, a dookoła robi się coraz jaśniej i zieleniej. Zadziwiające jest to, jak wiele jeszcze miejsc w najbliższej okolicy pozostaje mi do odkrycia, jak wielu parków, skwerków i rowerowych ścieżek jeszcze nie znam! Od czasu do czasu Ulubiony Anglik przypomina sobie o jakimś zakątku, którego jeszcze mi nie pokazał. Na przykład dziś, kiedy poszukiwania wiosny w Morden Hall Park okazały się zupełnie bezowocne, udaliśmy się do pobliskiego John Innes Park. John Innes był znanym filantropistą i deweloperem, żyjącym w latach 1829 – 1904, który w testamencie ufundował instytut ogrodniczy, znany do dziś pod nazwą John Innes Centre. (Podobno produkują oni bardzo znany kompost...) Park ten, zagubiony pośród spokojnych uliczek dzielnicy Merton Park, leży na gruntach jego dawnego majątku, podobnie jak pobliska szkoła Rutlish, nosząca imię hafciarza angielskiego króla Karola II. (Do tej szkoły uczęszczał kiedyś Ulubiony Anglik!) W John Innes Park udało nam się wreszcie odnaleźć wiosnę...
Ulubiony Anglik uwiecznia wiosnę
W drodze do domu wstąpiliśmy też na pobliski cmentarzyk przy kościele St Mary the Virgin, gdzie John Innes jest pochowany.
Okazuje się, że wiosnę można znaleźć w najmniej oczekiwanych miejscach...
 

niedziela, 3 marca 2013

Gościnnie u Maga-Mary!

Wpadam na chwilę, żeby się pochwalić. Dziś występuję jako gość u Maga Mary w jej popularnym Tyglu. Maga Mara prowadzi na swoim blogu interesujący cykl o przeprowadzkach i zaprosiła również mnie do podzielenia się swoimi wspomnieniami z mojego wyjazdu do Londynu. Zapraszam serdecznie do lektury, a sama wracam do czytania "The House of Silk"Anthony Horowitza.

Do usłyszenia!

czwartek, 28 lutego 2013

Zaginiona dziewczyna (Gillian Flynn, "Gone Girl")

Ulubiony Anglik twierdzi, że przeczytałam zbyt wiele książek, a szczególnie kryminałów, bo często mój mózg po prostu pracuje na najwyższych obrotach i obmyśla scenariusze. Kiedy czytam thrillery, staram się przechytrzyć autora, wymyślić najbardziej niespodziewany zwrot akcji, zaskakujący obrót sytuacji. I często mam rację. Przyznaję, to czasem psuje mi czytanie, ale co zrobić – taki zadufany w sobie książkochłon jak ja nie odpuści sobie przecież przyjemności odkrycia zagadki przed końcem. W takim oto zadufanym nastroju sięgnęłam po zupełnie nieznany mi thriller amerykańskiej autorki, Gillian Flynn. Już dawno nie czytałam żadnych podobnych książek, miałam ochotę na nieco przaśnej, amerykańskiej papki. Muszę przy okazji wyjaśnić, że za amerykańskimi thrillerami nie przepadam. Tak, kiedyś bardzo podobały mi się książki Patricii Conrwell, Harlana Cobena, potem sięgnęłam po Linwooda Barclaya i Lee Childa (tak, wiem, że on nie jest Amerykaninem, ale jego bohater owszem!), ale ostatnio doszłam do wniosku, że nie mogą mnie już zaskoczyć. Sięgnęłam więc po książkę Gillian Flynn „Gone Girl” pełna uprzedzeń, gotowa, by ja przeczytać, wzruszyć ramionami i stwierdzić, że już gdzieś to czytałam. 

Początek mnie zaciekawił, choć nie był specjalnie odkrywczy. Żona Nicka Dunne, Amy, znika w dzień ich piątej rocznicy ślubu. Policja podejrzewa męża, mąż twierdzi, że jest niewinny, natomiast czytelnik zaczyna podejrzewać, że coś tu nie gra – zbyt wiele rzeczy zaczyna się nie zgadzać, pojawiają się też niepokojące niespodzianki. Póki co – bawiłam się nieźle, zwłaszcza, że autorka zaczęła nadawać wydarzeniom coraz szybsze tempo, zaskakując czytelnika co rusz jakimiś niespodziewanymi zwrotami akcji. Przyznaję, że to właśnie uśpiło moją czujność, zaczęłam zgadywać, kto tak naprawdę jest winien, co jeszcze może się wydarzyć. Do czasu. W pewnym momencie przewróciłam kolejną stronę i, przysięgam, o mało nie spadłam z krzesła. Co jak co, ale tego się nie spodziewałam. Okazało się, że autorce nie tylko udało się zagrać czytelnikowi na nosie, postawić wszystko na głowie, ale do tego zmienić zwykły thriller w coś znaczenie ciekawszego. Od tego momentu dzikie charkoty osłupienia towarzyszyły mi już do końca lektury „Gone Girl”...

Myślę, że w czasach, kiedy czytelnicy książek sensacyjnych są coraz bardziej wytrawnymi graczami, kiedy autorzy prześcigają się w serwowaniu skomplikowane fabuł, jak z rękawa sypiąc niespodziewanymi zakończeniami, czytelnikowi zaczyna brakować przede wszystkim oryginalności. Kiedyś w ten sam sposób zachwyciłam się powieściami Harlana Cobena. Do dziś pamiętam to fantastyczne napięcie towarzyszące mi lekturze jego powieści, kiedy w ostatnim momencie okazywało się, że pozornie wyjaśnione tajemnice okazywały się złudnymi pozorami, a prawda kryła się zupełnie gdzie indziej. Ciężko jest znaleźć coś świeżego, intrygującego i zaskakującego w książkach, które czasem powielają te same schematy, choć w różnych konfiguracjach i o różnym stopniu przerażenia. Dlatego „Gone Girl” tak bardzo mi się spodobała. Gillain Flynn udało się nie tylko wymyślić świetna historię, ale przede wszystkim stworzyć pokręconych i oryginalnych bohaterów! Postacie z tej książki są wielowarstwowe, skomplikowane, zdecydowanie zapadające w pamięć. Do tego autorce udało się świetnie ukazać ich charaktery, to, w jaki sposób pochodzenie, wychowanie i związki rodzinne miały wpływ na ich rozwój.

Gillian Flynn napisała książkę, która mimo iż z założenia jest rozrywkowym thrillerem, skłania do rozmyślań: fascynacja mediów ludzkimi tragediami, kreowanie własnego wizerunku, analiza małżeństwa i jego wielu odcieni – to tylko niektóre tematy poruszane przez Flynn w powieści „Gone Girl”. Ta książka to nie tylko niepokojący thriller, to także intrygująca powieść analizująca powikłane związki między ludźmi, starająca się odpowiedzieć na pytanie, jak wiele tak naprawdę wiemy o najbliższych nam osobach. 

Jeśli udało mi się was zachęcić do przeczytania tej książki, to bardzo się cieszę. Mam też dobrą wiadomość dla tych, którzy czekają na polskie wydanie – książkę Gillian Flynn wyda już w marcu wydawnictwo G+J pod tytułem „Zaginiona dziewczyna”. Mam nadzieję, że nie zrazi was koszmarna okładka - „Gone Girl” to książka, którą przeczytać zdecydowanie warto!

niedziela, 24 lutego 2013

Niedzielne czytanie (i marudzenie)

Muszę się wam, kochane Mole Książkowe, z czegoś zwierzyć. Otóż w tym tygodniu po raz pierwszy dokonałam rzeczy wydawałoby się niemożliwej - wybrałam z półek około piętnastu książek, które przeczytałam i nie miałam zamiaru do nich wracać i - uwaga!! - zaniosłam je do charity shopu... No dobrze, nie zaniosłam, tylko poprosiłam Ulubionego Anglika, żeby to za mnie zrobił. Całkiem rozsądne posunięcie, bo przecież gdybym poszła sama, to na pewno coś bym kupiła, bo przecież właśnie zrobiłam miejsce na nowe książki, prawda...? Cóż, nie wyjaśniłam wam tylko, że przyczyną tak radykalnej decyzji był stos książek, który niepostrzeżenie zaczął pokrywać stół w kuchni... Wtedy to właśnie zdecydowałam się coś zrobić, bo jednak chciałabym bym przy tym stole jeść posiłki... 

Jestem w pełni świadoma tego, że są wśród nas osoby, które od dawna już wymieniają się książkami, oddają je do bibliotek, potrafią się rozstać z niektórymi tytułami, zadecydować, co warto jest mieć, a co było tylko przygodą na jeden raz. Ja jednak wciąż należę do czytelników z gatunku gromadzących, więc rozstawanie się z przeczytanymi lekturami nadal jest dla mnie czymś zupełnie nowym. Ma to wiele wspólnego z tym, że ja bardzo lubię wracać do przeczytanych książek. Fakt, robię to zdecydowanie rzadziej niż kiedyś, ale są takie chwile, że chce się czytać tylko znane, ulubione i znane pozycje... Dochodzę do wniosku, że częstsze powtórki były spowodowane tym, że kiedyś, w zamierzchłych czasach, po prostu nie miałam tylu czekających na czytanie książek. (Tak wiem, niemożliwe, niech mnie ktoś uszczypnie!) Jak jest teraz, sami wiecie, jeśli od czasu do czasu zaglądacie na mój blog - stosy książek piętrzą się i zalegają, a biedny książkochłon tylko się ślini, zamiast czytać. (Mała dygresja - jeśli oglądaliście kiedyś "Władcę Pierścieni" to na pewno pamiętacie Golluma i jego "my precioussssss" - dokładnie tak się czuję patrząc na moje półki książek, gładząc miłośnie okładki i drżącymi rękami otwierając dziewicze strony książek... Jednym słowem pełna perwersja.) Nadchodzi jednak czas zmian! Zmian niezbyt radykalnych, to prawda, ale niemniej ważnych. Postanowiłam bowiem przeszukać moje półki, znaleźć kupione kiedyś książki, co do których nigdy nie byłam pewna (tak, tak, zdarzają mi się też i takie zakupy, przeważnie w charity shopach, książki, które błysną okładką, wskoczą do torby, a dopiero w domu pokażą swoje prawdziwe oblicze...), przeczytać je i potem bez bólu się z nimi rozstać. 

Zanim jednak ten radykalny plan uda mi się zrealizować sporo czasu pewnie upłynie, bo przecież wciąż ważniejsze pozycje czekają cierpliwie na swoją kolejkę. Wszak - ach! - nie zawsze jest się na urlopie... ! Przyznaję, że mijający tydzień był dla mnie wyjątkowo łaskawy. Udało mi się przeczytać sporo, bo aż cztery książki - cóż, jednak urlop (nawet urlop połączony z denerwującym katarem) sprzyja czytaniu! I chociaż mam wolne jeszcze dziś i jutro, to już tak jakoś żal mi tego błogiego wolnego czasu... Ech. Z ciężkich westchnieniem żegnam się z wami i zabieram się za czytanie "Gone Girl" Gillian Flynn. Jest to pierwszy thriller od dłuższego czasu i jak na razie wygląda całkiem, całkiem. Życzę wam wszystkim przyjemnej, czytelniczej niedzieli i zapraszam do dzielenia się swoimi lekturami!

sobota, 23 lutego 2013

Kazuo Ishiguro - "Never let Me Go" ("Nie opuszczaj mnie")

Kiedy zabierałam się za czytanie „Never Let Me Go” (polski tytuł to „Nie opuszczaj mnie”) Kazuo Ishiguro, niewiele wiedziałam o samym autorze. Pamiętałam, że jest Brytyjczykiem japońskiego pochodzenia, że dwukrotnie został wyróżniony jako jeden z obiecujących autorów przez magazyn Granta i że za jedną ze swoich powieści („Okruchy dnia”) otrzymał Bookera. Specjalnie nie szukałam żadnych informacji o książce, żeby do jej czytania podejść bez żadnych oczekiwań. 

Teraz siedzę i zastanawiam się, w jaki sposób zebrać w sensowną całość to, co o „Never Let Me Go” chciałabym powiedzieć, jak przekazać to, co czułam pożerając kolejne strony i jak mogę podzielić się z wami moimi wrażeniami, a jednocześnie nie zdradzić zbyt wiele, by zostawić wam przyjemność odkrywania książki Ishiguro samodzielnie. Myślę, że często zapominamy, że czytanie bez uprzedniego przygotowania, bez głębszej wiedzy o tym, o czym książka jest, czytanie niemal „na ślepo”, bez uprzedniego przygotowania gruntu, bez czytania recenzji, opisów, spostrzeżeń innych czytelników – takie czytanie wywołuje w nas prawdziwe emocje.

Kiedyś, Młoda Pisarka pisząc na swoim blogu o „Korektach” Franzena, wspomniała, że ta książka dała jej „poczucie "obcowania z literaturą" czyli czegoś więcej niż "czytanie książki"”. Tak właśnie czuję się teraz, po przeczytaniu „Never Let Me Go”. Okazuje się, że czasem pozornie nieskomplikowane historie, opisane w prosty sposób mogą wywrzeć na nas największe wrażenie, i na tym chyba polega prawdziwy kunszt pisarski. 

Powieść Kazuo Ishiguro toczy się w dystopijnej rzeczywistości ukrytej pod płaszczem pozornej normalności. Trzydziestoletnia Kathy zaczyna swoją nieco chaotyczną opowieść stojąc na ważnym, życiowym zakręcie. W swoich wspomnieniach przywołuje obraz idyllicznego dzieciństwa spędzonego w szkole Hailsham, pod czujnym okiem opiekunów, a także swojej przyjaźni z dwojgiem innych studentów, Ruth i Tommym. To od czytelnika zależy ile prawdy uda mu się odczytać z pojawiających się od czasu do czasu niedomówień, wtrącanych mimochodem wzmianek, które po jakimś czasie stają się coraz bardziej realne. Obraz, który powoli układa sobie w głowie czytelnik, staje się coraz bardziej niepokojący, portret pozornie idyllicznego dzieciństwa kaleczą mroczne niuanse i niedopowiedzenia. Prawdy o Hailsham i uczniach dowiadujemy się więc stopniowo, ale mimo to zetknięcie z prawdziwą rzeczywistością okazuje się solidnym wstrząsem. 

W powieści Ishiguro najbardziej poruszyła mnie postawa jej bohaterów. Tak naprawdę, chociaż narratorką powieści jest przecież Kathy, uczniowie Hailsham funkcjonują w niej jako podmiot zbiorowy, ubezwłasnowolniony, a jednak żyjący w stanie szczęśliwej nieświadomości. Nawet ich indywidualność, kreatywność i oryginalność celebrowana przez opiekunów staje się w szerszym kontekście tylko fasadą. Próby ukazania im prawdy są bezcelowe, bo chociaż każde z nich w inny sposób radzi sobie z tym ciężarem, to tak naprawdę żadne z nich nie buntuje się przeciw istniejącemu porządkowi. Dlatego też chłodna, kliniczna narracja wywarła na mnie niepokojące wrażenie – Kathy rozliczając się z przeszłością nie kwestionuje jej, nie stara się buntować, czy jej się sprzeciwić. W jakiś sposób jej bierna, niemal obojętna postawa jest jeszcze bardziej porażająca.

Czym jeszcze jest książka Ishiguro? Na pewno nie jest tylko powieścią dystopijną, ale także opowieścią o dorastaniu, wchodzeniu w życie, do którego właściwie nie jesteśmy przygotowani, a trochę też książką o miłości. Autor niespodziewanie stawia też pytania, których czytelnik początkowo się nie spodziewa: pytania o lęk przed nieznanym, czy o to, co nas czyni ludźmi. Pisząc tę notkę mam świadomość, że nie tylko nie uda mi się zasygnalizować wszystkich ważnych motywów, ale że wręcz nie powinnam tego robić. „Never Let Me Go” Kazuo Ishiguro jest bowiem książką, nad którą po prostu trzeba się zatrzymać dłużej, dokładnie i w skupieniu ją przemyśleć. To jest literatura, po którą powinno się sięgnąć bez żadnych oczekiwań, czy wyobrażeń, ale wierzcie mi, zdecydowanie warto ją przeczytać.

piątek, 22 lutego 2013

Vintage chick lit (Eva Rice - "The Misinterpretation of Tara Jupp")

Od kiedy prowadzę bloga chyba nieco uważniej czytam – a przynajmniej tak mi się wydaje... W każdym razie mam jakieś zaplecze, notatki, do których mogę zajrzeć, by przypomnieć sobie, o czym dana książka była... Tak sobie myślę, że niektóre powieści przeczytane w erze przedblogowej powinnam chyba przeczytać jeszcze raz. Trochę mi żal tych książek, które mimo moich chęci nie zapadły mi w pamięć. Tak niestety stało się z „The Lost Art of Keeping Secrets” („Utracona sztuka dochowywania tajemnic”) Evy Rice. Pamiętam tylko, że książka opowiadała o młodej dziewczynie Penelope, która marzy o miłości i lepszym życiu w latach pięćdziesiątych XX wieku. Zostało mi po niej pamięci miłe uczucie ciepłej i zabawnej lektury. Kiedy więc kilka lat temu dowiedziałam się, że autorka ma wydać nową powieść, bezzwłocznie postanowiłam ją zdobyć. Okazało się, że przyszło mi na nią czekać dobrych kilka lat – coś się widać zmieniło w planach wydawniczych i ostatecznie nowa powieść Evy Rice została wydana dopiero w tym roku, pod tytułem „The Misinterpretation of Tara Jupp”.
Uff. Ten przydługi wstęp był konieczny do tego, by zrozumieć, jak wiele obiecywałam sobie po tej książce – już kiedyś w ten sposób zepsułam sobie lekturę innej powieści, „Dziedzictwo” Katherine Webb, bo czekałam i czekałam na jej wydanie, napięcie rosło i całkiem dobra książka nie zrobiła na mnie aż takiego wrażenia, jakiego po niej oczekiwałam. Na szczęście tym razem warto było czekać.

„The Misinterpretation of Tara Jupp” to wytworny vintage chick lit – historia o pierwszej miłości i wchodzeniu w dorosłe życie w klimatach swingujących lat sześćdziesiątych. Tara Jupp wraz z siedmiorgiem rodzeństwa i owdowiałym ojcem - pastorem mieszka w małej wiosce Trellanack w Kornwalii. Dziewczyna dorasta w cieniu swojej starszej siostry, Lucy, rodzinnej piękności, pewnej siebie pożeraczki męskich serc. Jednak to właśnie Tara ma szansę zostać gwiazdą – menadżer wytwórni płytowej proponuje jej wyjazd do Londynu i nagranie płyty. Londyn w latach sześćdziesiątych pełen jest młodych, zdolnych gwiazd i gwiazdeczek, próbujących się przebić artystów, znanych nazwisk, słynnych miejsc, w których należy bywać, przyjęć, na których trzeba się pokazać, ludzi, których powinno się znać. Dla Tary Londyn to świat pełen blichtru, pożyczanych sukien, całonocnych imprez, pierwszych zauroczeń i nowych doświadczeń – miejsce, w którym można odnaleźć swoją prawdziwą twarz, lub stworzyć się całkiem od nowa. 

Pomimo iż narratorką książki jest Tara, jej siostra Lucy jest równoprawną bohaterką tej powieści. Bez Lucy, historii jej zerwanej przyjaźni z Matildą, mieszkanką pobliskiej rezydencji Trellanack i historii jej małżeństwa, powieść Evy Rice byłaby o wiele uboższa. Tak naprawdę to właśnie postać starszej siostry jest znacznie ciekawsza i bardziej złożona. Lucy, którą pasjonują stare domy i wiejskie rezydencje, wraz z siostrą udaje się do Londynu, by tam pomóc w katalogowaniu zawartości pewnego wiktoriańskiego domu, który ma zostać niebawem zburzony. „The Misinterpretation of Tara Jupp” nie jest tylko książką o pierwszej miłości i sławie. To książka o przyjaźni, rodzinnych więzach, różnych obliczach miłości i miłosnych zawodach. Przyjaźń pomiędzy Tarą, Lucy i Matildą jest ważnym wątkiem tej powieści, podobnie jak relacje między siostrami.
Euston Arch - zburzone w latach sześćdziesiątych dawne wejście do stacji Euston. Zdjęcie pochodzi z tej strony
Całkiem niespodziewanie „The Misinterpretation of Tara Jupp” to także powieść o nadchodzeniu nowej epoki, która bezlitośnie gna do przodu, tratując wszystko na swojej drodze. Lata sześćdziesiąte to czas wielkich zmian, nie tylko kulturalnych. To czas, kiedy w Londynie likwidowano dzielnicę East End, zburzono Euston Arch, oryginalną część stacji kolejowej Euston, wyburzano też stare, zabytkowe domy, by stworzyć miejsce dla nowoczesnego Londynu i jego mieszkańców. Powieść Evy Rice przesycona jest obrazami mini spódniczek, pierwszych koncertów The Rolling Stones (trochę czasu zajęło mi domyślenie się, kim był Brian Jones!), zamroczonych dymem papierosowym i alkoholem przyjęć i beztroskiej zabawy. Autorce świetnie udało się też przywołać atmosferę swingujących lat sześćdziesiątych i skontrastować ją z zastygłymi w przeszłości obrazami wiejskich domostw na dalekiej prowincji. Urzekła mnie w tej powieści przede wszystkim łatwość z jaką autorka potrafiła przenieść mnie w czasie i stworzyć wrażenie, że wraz z bohaterami powieści uczestniczę w ich życiu. 

Mam właściwie tylko jedno zastrzeżenie do tej książki – myślę, że jest nieco zbyt długa. Pierwsza część opowiadająca o dzieciństwie sióstr w Trellanack ciągnie się zbyt długo, a niektóre wątki, w tym ten dotyczący fascynacji Tary końmi, można by moim zdaniem spokojnie pominąć. Jednak po przydługim początku tempo zdecydowanie się zmienia i druga część, ta londyńska, jest zdecydowanie szybsza. Pomimo tego książka ujęła mnie lekkim stylem autorki, uroczą, choć może nieco naiwną historią, a przede wszystkim świetnie sportretowanym szykownym stylem lat sześćdziesiątych. Polecam wam „The Misinterpretation of Tara Jupp” Evy Rice - jako stylowy i wciągający chick lit sprawdza się doskonale.

środa, 20 lutego 2013

Gervase Phinn - "The Other Side of the Dales"

Po zaganianym tygodniu w pracy miło jest odpocząć i dla odmiany poczytać książkę spokojną i niespieszną, a jednocześnie lekką i zabawną. Mój wybór padł na „The Other Side of the Dale” Gervase Phinna i już teraz cieszę się, że czekają mnie także inne książki tego sympatycznego autora. Gervase Phinn najpierw pracował przez czternaście lat jako nauczyciel, a potem podjął pracę w inspektoracie szkolnym w hrabstwie Yorkshire. „The Other Side of the Dales” to pierwszy tom jego poczytnej autobiograficznej serii opartej na doświadczeniach z okresu pracy jako szkolny inspektor i doradca zawodowy. Gervase Phinn jest nazywany „szkolnym Jamesem Herriotem” i nie sposób uciec temu porównaniu. Kiedyś już pisałam o tym, że uwielbiam książki Jamesa Herriota o pracy weterynarza w angielskim hrabstwie Yorkshire. Książka Phinna wywarła na mnie równie pozytywne wrażenie – ciepła, pełna anegdot i interesujących charakterów – to opowieść, która poprawia humor, a jednocześnie wyzwala nostalgiczne wspomnienia ze szkolnych lat. 

„The Other Side of the Dales” opowiada o pierwszym roku spędzonym na wizytowaniu szkół, poznawaniu nowych kolegów, a także na nieśmiałych próbach nawiązania znajomości z Christine Bentley, dyrektorką szkoły Winnery Nook. Pojawiają się w książce wyraziste postacie drugoplanowe, jak chociażby sprzątaczka Connie, czy Sidney i Harold, koledzy-inspektorzy, czy pani Savage, potwór w spódnicy, przed którym drżą wszyscy pracownicy placówki. Gervase Phinn, jest bardzo sympatycznym narratorem, który na swoje doświadczenia potrafi patrzeć z dystansem. Potrafi też pisać zabawnie, szczególnie jeśli temat dotyczy jego ulubionego tematu: szkół, a zwłaszcza dzieci. To właśnie uczniowie z wizytowanych szkół są w tej książce są bardzo trafnymi obserwatorami, zabawnymi komentatorami, a ich dialogi z Gervasem, szczere do bólu, czasem obnażające niewiedzę inspektora (jak można nie znać się na rasach owiec?!), są chyba najzabawniejszymi fragmentami tej książki. I chociaż pojawiają się tez momenty, w których autorowi pióro nieco oklapło, to całość czyta się bardzo dobrze. Jedyne, co może sprawić czytelnikowi trudność, to fragmenty dialogów, w których Phinn posługuje się gwarą, ale myślę, że jeśli przeczyta się je na głos, można je lepiej zrozumieć.

Zdjęcie pochodzi ze strony autora
W przypadku książki opartej na wspomnieniach zawsze zastanawiam się, na ile szczery jest autor w ukazywaniu swoich doświadczeń – myślę, że Gervase Phinn chciał przede wszystkim skoncentrować się na doświadczeniach pozytywnych. W jego wspomnieniach praca inspektora pełna jest niespodzianek, ale zawsze przynosi olbrzymią satysfakcję. Czytelnik może tylko podziwiać inwencję i zapał nauczycieli malutkich wiejskich szkółek, którzy zapałem dbali o wychowanie i edukację małych podopiecznych. Nie ma w tej książce właściwie żadnych smutków, żadnych niepowodzeń, nieprzyjemności. Z jednej strony – rozumiem, że książka według założenia autora miała być zbiorem wesołych anegdot, ale myślę, że dla kontrastu, przydałoby się też trochę mniej zabawnych wspomnień.

Jak już wspomniałam, czytając „The Other Side of the Dales” nie sposób uniknąć porównań z Jamesem Herriotem. Kolejnym motywem łączącym te książki jest wyraźna fascynacja autora pięknem przyrody hrabstwa Yorkshire. Phinn zachwyca się mijanymi w czasie swych podróży krajobrazami, na pozór niegościnnymi i odludnymi, ale pełnymi ukrytego piękna. Lecz chociaż mieszkańcy Yorkshire zawsze są wobec niego serdeczni, dla miejscowych wciąż pozostaje „obcym". Mam nadzieję, że w kolejnych częściach cyklu sympatyczny narrator  wreszcie zostanie uznany za człowieka "swojego"...

Polecam „The Other Side of the Dales” wszystkim miłośnikom cyklu Herriota, wielbicielom Yorkshire i nauczycielom. Sama pozostaję pod wpływem Yorkshire - właśnie kończę lekturę bardzo podobnej książki - „Teacher, Teacher!!” Jacka Sheffielda. Mam zamiar zabrać się też za wspomnienia wiejskiego policjanta opisane w książce „Now Then Lad” , której autorem jest Mike Pannett. A może polecicie mi jakieś inne, podobne książki?

poniedziałek, 18 lutego 2013

Zdrada niejedno ma imię... ("Opowieść niewiernej" - Magdalena Witkiewicz)

Po ostatnich emocjonujących wikingowych lekturach postanowiłam przeczytać coś całkowicie innego, jakąś książkę zupełnie w innym stylu i o odmiennej tematyce. Dlatego więc cały zeszły wtorek spędziłam na czytaniu w środkach transportu publicznego powieści Magdaleny Witkiewicz „Opowieść niewiernej”. Sama nie wiem jak to się stało, zwykle książki aż tak na mnie tak nie działają, ale akurat ta spowodowała, że nie tylko popadłam w stan ciężkiego emocjonalnego rozedrgania, ale i jakoś tak strasznie ją przeżyłam. „Opowieść niewiernej” jak drzazga wprost wbiła mi się pod paznokieć.

Tytuł podpowiada, czego się można spodziewać po treści - zdrada to temat bardzo często wykorzystywany w literaturze, czasem nawet nadużywany. Zwykle schemat zakłada, że zdradzona strona albo mści się na niewiernej żonie/mężu, albo odbudowuje swoje życie od nowa, zazwyczaj je zmieniając na lepsze. Nie oczekujcie jednak tego po książce Magdaleny Witkiewicz. Autorka proponuje bowiem zupełnie inne spojrzenie na zdradę. Stawia też przed czytelnikiem niewygodne pytania - co sprawia, że zdradzamy? Czy do szczęścia może nam wystarczyć tylko czyjaś obecność, czy potrzebna jest miłość? Co powoduje, że czasem pozostajemy w związku, mimo iż nie jesteśmy w nim szczęśliwi?

Główną bohaterką i narratorką „Opowieści niewiernej”, a zarazem tytułową „niewierną” jest Ewa, żona Maćka. Czytelnik poznaje ją jako kobietę pełną kompleksów, nieszczęśliwą i bez nadziei na przyszłość. Jej małżeństwo z Maćkiem jest właściwie tylko formalnością, nie ma w nim właściwie niczego, na czym można by zbudować przyszłość. Romans staje się szansą Ewy na przetrwanie, zmienia ją w wbrew pozorom na lepsze. Jej powolną przemianę, wychodzenie z małżeńskiego „kokonu”, przedstawiła Magdalena Witkiewicz w sposób bardzo wiarygodny, dostarczając mi przy tym wielu wzruszeń i wspomnianych już uczuciowych rozedrgań. Okazuje się, że niewiernej kochance też można kibicować, można z niej uczynić postać pozytywną, można dzięki niej spojrzeć na zdradę zupełnie z innej perspektywy. Autorka także postać męża odmalowała mocną kreską, czyniąc z niego postać antypatyczną, a także chyba nieco smutną. Największą wadą Maćka jest to, że nie zdaje sobie sprawy ze swoich wad. Przecież na pozór to mąż wymarzony - ciężko pracuje, nie pije, nie wydaje pieniędzy na głupoty, zajmuje się budową ukochanego domu... A jednak Ewa przy nim więdnie, usycha bez miłości, bez przyjaźni, bez zrozumienia, czyli tego, co może jej dać ktoś inny... Wtedy w jej życiu pojawia się nie jeden, a dwóch mężczyzn... Muszę przyznać, że akurat te postacie nie spodobały mi się aż tak bardzo. Zwłaszcza Michał, przyjaciel-satelita, wierny rycerz, który swojej ukochanej gotowy jest wszystko wybaczyć, wydał mi się nieco nieżyciowy.

Ale dosyć o postaciach, bo od nich ważniejsze w tej powieści jest podłoże psychologiczne. „Opowieść niewiernej” to książka-spowiedź. To też próba odpowiedzi na pytanie, które zadaje sobie Ewa, i które będzie sobie też zadawał czytelnik tej książki - dlaczego zdradziła? Powieść jest dekonstrukcją małżeństwa, dekonstrukcją przeprowadzoną momentami z niemal kliniczną obojętnością. Bohaterka krok po kroku ukazuje nam powolną śmierć związku, który od początku skazany był na porażkę. Małżeństwo Ewy i Maćka to studium związku nieudanego, pozbawionego głównych, niezbędnych do rozwoju składników, studium związku toksycznego. To historia, która wciąga, zmusza do przemyśleń, rani czytelnika bezwzględnym ukazaniem rozpadu nie tylko miłości, ale też utraty poczucia własnej godności. Otwiera oczy na to, że związek bez przemocy fizycznej też może ranić, upośledzać emocjonalnie, pozostawiając ślady równie bolesne.

Myślę, że każdy z nas będzie interpretował tę książkę inaczej. Jedni zdradę Ewy będą odbierać jako winę nie do wybaczenia, grzech przeciw sakramentowi małżeństwa, inni powiedzą, że zamiast zdradzać męża, bohaterka powinna od niego po prostu odejść, jeszcze inni będą może myśleć, że obie strony powinny się postarać, by coś z tego związku uratować. Według mnie, zdrada stała się dla Ewy pewnego rodzaju katharsis. Pomogła jej otrząsnąć się z marazmu, w jakim utknęła, odbudować poczucie własnej wartości, znaleźć siłę, by po jakimś czasie coś w swoim życiu zmienić. Czy oznacza to, że jej niewierność należy usprawiedliwiać? Zapewne nie, ale myślę, że można ja lepiej zrozumieć... 
 
Mam jeszcze jedno spostrzeżenie, a dotyczy ono zakończenia. Wydaje mi się, że gdyby powieść zakończyła się jeden rozdział wcześniej, mocnym cięciem, wydźwięk jej byłby zupełnie inny, ostrzejszy, bardziej zdecydowany. Czy jednak książka spodobałaby mi się równie bardzo? Przy takim zakończeniu skończyłabym pewnie czytanie jeszcze bardziej roztrzęsiona, być może i rozżalona tym, że Ewa nie ostała od losu drugiej szansy na to, by sobie jakoś ułożyć życie. Coś jednak w tym jest, że potrzeba poukładania naszego życia, zamknięcia wszystkich wątków, wymierzenia sprawiedliwości, jest tak silna, że szczęśliwe zakończenie jest czasem do życia po prostu niezbędne.

Polecam „Opowieść niewiernej” nie tylko kobietom, ale i mężczyznom, jako bardzo dobrą psychologiczną powieść, która zmusza czytelnika do zadawania pytań, do refleksji, do przemyśleń. Magdalena Witkowska napisała powieść, która pozostaje w pamięci na długo po jej przeczytaniu, a to chyba jest najważniejsze, prawda?